آسمان شب

با چشم برهنه در آسمان شب، چه می‌بینیم؟

بدون شک زمانی که سخن از مشاهده آسمان شب و زیبایی‌هایش به میان آید، نخستین نیاز به سوی در اختیار داشتن ابزار رصدی قوی سوق داده می‌شود. اما باید اشاره کرد که ابتدایی‌ترین مشاهدات بشر از طبیعت آسمان شب، با چشمانی برهنه و به اصطلاح غیر مسلح بوده است. در ادامه خواهید دید که می‌توانید چه اطلاعاتی از آسمان شب را بدون در اختیار داشتن ابزار رصدی دریافت کنید.

چشم برهنه، در یک شب صاف و به دور از نور چراغ‌های شهر، اجرام زیر را می‌تواند ببیند:

۱- حدود ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ ستاره در هر نمیکره آسمان، برخی از این ستاره‌ها تنها چند سال نوری از ما فاصله داشته و برخی دیگر چند صد سال نوری. البته باید اشاره کرد که به چشم آدمی همه این ستاره‌ها به یک فاصله می‌آیند و بد نیست تصور کنیم که همه آنها بر کره‌ی خیالی بزرگی چسبیده‌اند که کره آسمان نامیده می‌شود. برای درک بیشتر به این مثال توجه کنید:

فرض کنید در جاده‌ای با یک اتومبیل ۳ متر و با اتومبیلی دیگر ۶ متر فاصله دارید، شما به راحتی تشخصی خواهید داد که کدامیک از این دو اتومبیل به شما نزدیک‌تر و کدامیک دور است. حال فرض کنید که دو اتومبیل با فاصله‌های ۶۰۰ و ۷۰۰ متر از شما قرار دارند. شما در انتخاب اتومبیل نزدیک‌تر به خود شک خواهید کرد چرا که چشم انسان قدرت تمایز قائل شدن در این فاصله زیاد را نخواهد داشت. حال این مسئله را به قرار گیری جایگاه ستاره‌ها در آسمان بسط می‌دهیم. پس بدون تردید نمی‌توانیم تشخیص دهیم که کدام ستاره نزدیک و کدام دورتر است، زیرا چشمان ما دیگر به ایجاد و درک عمق میدان حاصل از اختلاف فاصله این دو ستاره نخواهند شد.

۲- چند سیاره که در میان ستاره‌ها می‌گردند و هر سیاره، سرعت خاص خود را دارد.

۳- پنج تا ده شهاب در هر ساعت که هریک آسمان را می‌نوردد و برای لحظه‌ای چند به دنبال خود ردی از نور به جا می‌گذارد. البته این عدد در شب‌های که بارش شهابی در آسمان اتفاق می‌افتند به ۱۲۰ شهاب در ساعت نیز می‌رسد.

۴- دنباله‌دارهای واقعا پرنور، یکی دوبار در طول عمر هر فرد قابل مشاهده هستند.

۵- سحابی‌ها که از معروف‌ترین آنها که می‌توان با چشمان غیر مسلح مشاهده کرد، سحابی‌های صورت فلکی جبار هستند.

۶- راه کهکشان؛ کمربندی نامنظم که نوار نورانی کاملی را بر سطح کره‌ی آسمان رسم می‌کند. نور آن محصول تابش مرکب میلیاردها ستاره در امتداد بُعد طویل کهکشان پهن شده ما (راه شیری) است.

۷- کهکشان‌های دیگر، مانند کهکشان صورت فلکی امرة‌المسلسله که آن را در عرض های جغرافیایی شمالی می‌توان دید.

با اقتباس از کتاب “نجوم به زبان ساده” نوشته: مایر دگانی؛ ترجمه: “محمدرضا خواجه‌پور”. موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

18 − هشت =